Yer şekillerini haritalara aktarma yöntemleri

0
3.239 Görüntülenme
Yer şekillerini haritalara aktarma yöntemleri
Yer şekillerini haritalara aktarma yöntemleri

Yer şekillerini haritalara aktarma yöntemleri coğrafya 9.sınıf Harita bilgisi ünitesi içerisinde işlenmektedir.Bu konu içerisinde Tarama yöntemi, Gölgelendirme yöntemi, Kabartma yöntemi, Renklendirme yöntemi, İzohips Yöntemi (Eş yükselti eğrisi) anlatılmaktadır.

Yer şekillerini haritalara aktarma yöntemleri ve özellikleri

1) Tarama Yöntemi

Tarama yöntemi
Tarama yöntemi

Yer şekillerinin eğim durumuna göre çizgilerle gösterildiği yöntemdir. Bu yöntemde çizgiler eğim yönünde çizilen çizgilerle gösterilir. Eğimin fazla olduğu yerlerde çizgiler kısa, kalın ve sık, eğimin az olduğu yerlerde ise çizgiler uzun, ince ve seyrektir. Düz alanlar ise boş bırakılır. Çizgilerin uzanış doğrultusu eğim yönünü gösterir. Tarama yöntemiyle çizilen haritalar yüzey şekilleri hakkında genel bir fikir verir. Yer şekilleri hakkında ön fikir veren tarama tekniği günümüzde kullanılmamaktadır. Tarama yöntemi büyük ölçekli ve özel haritalarda kullanılır.

2) Gölgelendirme Yöntemi

Gölgelendirme yöntemi
Gölgelendirme yöntemi

Yeryüzü şekillerinin bir yönden eğik açıyla aydınlatılarak çizildiği yöntemdir. Haritaların genellikle sağ üst köşesinden 45° açıyla ışık verilerek, ışığın vurduğu yerler açık, vurmadığı yerlerde koyu renkle gösterilmektedir. Yaygın kullanılan bir yöntem değildir. Bu yöntemde profil çıkarmak yükseltileri bulmak imkansızdır. Çünkü yükselti basamakları bulunmaz.  Bu nedenle gölgelendirme yöntemi modern haritacılıkta yardımcı bir yöntem olarak kullanılır.

3) Kabartma Yöntemi

Kabartma yöntemi
Kabartma yöntemi

 Bu yöntemde yer şekilleri belli ölçek dahilinde küçültülerek, kabartılarak gösterilir. Bu türdeki haritalar yeryüzü şekillerinin üç boyutlu göstererek gerçeğe uygun gösterilmesini sağlar. Bu haritaların yapılışı ve taşınması zor olduğun için kullanımı yaygın değildir. Kabartma haritaların yapımı, yıllar içinde teknolojiyle birlikte gelişmiştir. Önceleri alçı malzemesinden el yardımı ile göz kararıyla yapılan bu haritalar, günümüzde bilgisayar teknolojileriyle gerçeğine uygun olarak yapılmakta ve seri üretilmektedir. Bu haritalar, daha çok özel amaçlı kullanımlarda yararlı olmaktadır.

4) Renklendirme Yöntemi

Renklendirme yöntemi
Renklendirme yöntemi

 Renklendirme yöntemi kullanarak hazırlanan haritalar (fiziki haritalar vb.) yerşekillerinin yükselti basamakları renklerle gösterilir. Yükseltisi az olan deniz seviyesinde ki yerler yeşil, yükseltinin 500 ile 1000 metre arası yerler sarı, 1000-1500 arası yerler tutruncu, 1500’den sonra açık kahverengiden koyu kahverengiye doğru gitmektedir. Bu yöntem kullanılarak hazırlanan haritalar yer şekillerini göstermez sadece yükselti basamaklarını gösterir. Ayrıca buzullar ve kalıcı karlar beyaz, su kaynakları ise mavi renkle gösterilir. Mavi renk koyulaştıkça derinlik artar.

5) İzohips (Eş yükselti) Yöntemi

 Deniz seviyelerine göre yükseltisi aynı bulunan noktaların birleştirilmesiyle oluşan eğrilerin kullanıldığı yöntemdir. İzohips eğrilerinin seyrek veya sık olması, yer şekillerine göre değişir. Deniz seviyelerine göre derinlikleri aynı noktaların birleştirilmesiyle oluşturulmuş eğrilere ise izobat  denir. Eş derinlik eğrileride denir. İzobat ile izohips eğrilerinin birleştiği nokta kıyı çizgisidir. İzohips yöntemi haritalarda yer şekillerinin gösterilmesinde  sık olarak kullanılan bir yöntemdir. İzohips haritalarında harita kullanımını kolaylaştırmak için belli yükselti aralıkları farklı renkler ile gösterilir.

İzohipsler ve özelliklerine çalışmak için tıklayınız.

İzohipsler ve Özellikleri (Eş Yükselti Eğrileri)

Yer şekillerini haritalara aktarma yöntemleri konusunu MEB EBA üzerinden çalışmak için aşağıdaki linklere tıklayınız.

  • Yer şekillerini haritalara aktarma yöntemleri Konu testi için tıklayınız.
  • Yer şekillerini haritalara aktarma yöntemleri Konu videosu için tıklayınız.

1000+ Abone Arasına Katıl

Ders notları, test sorular, yazılılar, sunular vb coğrafya adına her şey ilk sana gelsin.

Abone olduğunuz için teşekkür ederiz.

Bir şeyler yanlış gitti.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.